08 — Xác định ưu tiên và tập trung (tr. 77–84)
PHẦN I · Xây dựng sự thịnh vượng — định giá thời gian, 3 quyết định lớn nhất đời, thoát tư duy so sánh
Con đường không hề bằng phẳng
Naval đã gặp rất nhiều xui xẻo trên hành trình:
- Khoản tiền đầu tiên kiếm được → ngay lập tức mất trên thị trường chứng khoán.
- Khoản thứ hai (lẽ ra kiếm được) → bị đối tác kinh doanh lừa mất.
- Chỉ đến lần thứ ba mới có một chút khởi sắc. Và ngay cả sau này, đây vẫn là cuộc đấu tranh chậm rãi và đều đặn.
Ông chưa bao giờ kiếm được số tiền khổng lồ chỉ trong một lần, mà luôn là những khoản nhỏ tích góp lại. Ông có thiên hướng tạo lập tài sản một cách nhất quán bằng cách thành lập doanh nghiệp, kiến tạo cơ hội và các khoản đầu tư → tích lũy từng chút một (nhiều thứ hơn, nhiều đầu tư hơn, nhiều doanh nghiệp hơn, nhiều lựa chọn hơn).
ĐỊNH GIÁ THỜI GIAN của mình (aspirational hourly rate)
Tweet: “Định giá thời gian của bạn bằng mức lương theo giờ, và đừng đắn đo khi chi tiêu để tiết kiệm thời gian với mức phí đó. Bạn sẽ không bao giờ đáng giá hơn những gì bạn nghĩ mình xứng đáng.”
- Sẽ không ai coi trọng bạn hơn chính bản thân bạn. Đặt ra một mức lương cá nhân theo giờ rất cao và kiên trì theo đuổi nó. Ngay khi còn trẻ, Naval đã quyết định mình đáng giá hơn nhiều so với đánh giá của thị trường và bắt đầu đối xử với bản thân theo cách đó.
- Luôn đặt thời gian cho mọi quyết định. “Việc này sẽ tốn bao nhiêu thời gian? Mất một giờ đi khắp thị trấn để làm ư? Nếu tôi định giá bản thân ở mức 100 đô/giờ, vậy về cơ bản đang ném 100 đô ra khỏi túi. Tôi sẽ làm điều đó chứ?”
- Quy tắc thuê ngoài: nếu có thể thuê ngoài / không làm việc gì đó với chi phí thấp hơn mức lương theo giờ của bạn → hãy thuê ngoài hoặc đừng làm. Kể cả việc nấu ăn: nếu thuê người nấu rẻ hơn giá-giờ của bạn, hãy thuê.
- Naval từng đặt mức aspirational 5.000 đô/giờ khi chưa có tiền — dù bạn tin hay không. Tính ra lương năm ≈ vài triệu đô. Trớ trêu là ông nghĩ mình đã vượt mức đó (dù ông tự nhận khá lười, làm việc theo cảm hứng).
- Ông từ chối tự sửa loa hỏng, tự tranh cãi với thợ điện — “Tôi không làm điều đó. Đó không phải vấn đề tôi phải giải quyết.” Thà vứt đồ hỏng / cho từ thiện (Cứu Thế Quân) còn hơn tốn thời gian sửa.
- Dù chọn mức nào, lời khuyên là: cứ nâng nó lên. Nếu không, con số bạn đưa ra vẫn chưa đủ cao.
THOÁT TƯ DUY SO SÁNH — mở rộng “bài trừ sự giàu có sẽ ngăn bạn giàu”
Câu hỏi: “Nếu bạn thầm coi thường sự giàu có, nó sẽ lẩn tránh bạn” — nghĩa là gì?
- Nếu rơi vào tư duy so sánh, bạn sẽ luôn căm ghét người làm tốt hơn mình, luôn ghen tị/đố kị.
- Những người này sẽ cảm nhận được cảm xúc đó khi bạn cố hợp tác kinh doanh với họ. Con người được kết nối để cảm nhận thứ người khác cảm thấy từ sâu thẳm. → Phải thoát khỏi tư duy so sánh.
- Theo nghĩa đen, bài trừ sự giàu có sẽ ngăn cản bạn trở nên giàu → vì bạn sẽ không có suy nghĩ đúng, không đối xử với mọi người ở mức độ phù hợp. Hãy lạc quan, tích cực. Về lâu dài, người lạc quan thực sự làm tốt hơn.
HAI TRÒ CHƠI: Tạo của cải (tổng-dương) vs Địa vị (tổng-bằng-không)
Tweet: “Trong thế giới kinh doanh, rất nhiều người tham gia trò chơi có tổng bằng không và chỉ một số ít chơi trò có tổng dương đang tìm kiếm lẫn nhau trong đám đông.”
- Trò tiền bạc: tiền không giải quyết mọi vấn đề nhưng giải quyết mọi vấn đề liên quan đến tiền. Ai cũng nhận ra → muốn kiếm tiền.
- Nhưng nhiều người thâm tâm tin mình không thể kiếm tiền → họ chỉ trích toàn bộ doanh nghiệp: “Kiếm tiền là xấu xa.” Thực chất họ đang chơi trò địa vị — tỏ ra mình cao đạo: “Tôi không cần tiền.”
Tweet: “Tạo dựng của cải là trò chơi có tổng dương mới xuất hiện trong quá trình tiến hóa. Địa vị là trò chơi có tổng bằng không cũ kỹ. Những người chỉ trích trò tạo dựng của cải thường chỉ đang tìm kiếm địa vị.”
- Địa vị là trò tổng-bằng-không, cũ kỹ, từ thời bộ lạc loài khỉ. Ai số một? Ai số hai? Để lên số hai, số ba phải bị đẩy khỏi vị trí. Chính trị và cả thể thao là ví dụ.
- Để thắng trò địa vị, bạn phải hạ bệ người khác → khiến bạn thành người giận dữ, hiếu chiến. Đó là lý do nên tránh các trò địa vị trong đời.
Tweet: “Chơi những trò chơi ngốc nghếch, chiến thắng những giải thưởng ngốc nghếch.”
BA QUYẾT ĐỊNH LỚN NHẤT ĐỜI
Điều quan trọng nhất với người trẻ mới khởi nghiệp: dành nhiều thời gian hơn để đưa ra các quyết định lớn. Có 3 quyết định thực sự quan trọng trong giai đoạn tuổi trẻ:
- Bạn sống ở đâu (thành phố nào — gần như quyết định toàn bộ quỹ đạo cuộc đời)
- Bạn ở cùng ai (các mối quan hệ)
- Bạn làm công việc gì
Nghịch lý: ta quyết định rất nhanh mối quan hệ có nên tiến tới không, dành quá ít thời gian chọn công việc, và rất ít thời gian chọn thành phố sống. Nhưng:
- Nếu định sống ở một thành phố 10 năm, làm một công việc 5 năm, ở trong mối quan hệ kéo dài một thập kỷ → bạn nên dành từ một đến hai năm để quyết định những điều này. Đây là các quyết định có tính chi phối cao.
- Bạn phải nói KHÔNG với mọi thứ khác và giải phóng thời gian để giải quyết những vấn đề quan trọng này.
Trích: Lời khuyên cho một kỹ sư trẻ đang cân nhắc chuyển đến San Francisco: “Bạn muốn bỏ lại bạn bè, hay trở thành người bị bỏ lại?”
Cho đi tài năng + Karma
Đâu là 1–2 điều để được ở bên cạnh người thành công? → Hãy tìm ra việc bạn giỏi và bắt đầu giúp đỡ người khác làm điều đó. Cho đi tài năng của bạn. Trả ơn bằng cách cho đi. Karma xảy ra vì con người dõi theo bạn — trong khoảng thời gian dài, bạn sẽ thu hút những gì bạn dự định. Nhưng đừng cân đo đong đếm — sự kiên nhẫn sẽ cạn kiệt nếu bạn cứ tính toán.
Trích (một ông chủ cũ cảnh báo Naval): “Bạn sẽ không bao giờ giàu có chỉ vì bạn thông minh, và người ta sẽ luôn đề nghị bạn làm một công việc chỉ vừa đủ tốt.”
Câu chuyện quyết định khởi nghiệp công ty đầu tiên
Khi làm ở @Home Network, Naval nói với mọi người (sếp, đồng nghiệp, bạn bè): “Ở Thung lũng Silicon, ai cũng đang thành lập công ty. Có vẻ họ đều làm được. Tôi dự định thành lập công ty. Tôi chỉ tạm thời ở đây. Tôi là doanh nhân.” — nhưng thực ra ông không có ý định có chủ đích, chỉ đang trút bầu tâm sự. Năm 1996, tuyên bố thành lập công ty còn đáng sợ và khó khăn; ông thực sự cảm thấy xấu hổ về việc lập công ty riêng. → Bài học: về lâu dài, mô hình xã hội “mọi người làm việc cho ai đó” không hẳn là điều đúng đắn; đây là mô hình phân cấp bậc.
Câu để mình mang theo
- Định giá thời gian bằng một mức giá-giờ khát vọng (cao) → việc gì rẻ hơn giá đó thì thuê ngoài/bỏ. “Cứ nâng con số đó lên.”
- Thoát tư duy so sánh — ghen tị làm hỏng cả tâm trí lẫn quan hệ kinh doanh. Lạc quan thắng đường dài.
- Chơi trò tạo của cải (tổng-dương), tránh trò địa vị (tổng-bằng-không).
- 3 quyết định lớn nhất: nơi sống · người bên cạnh · công việc. Dành 1–2 năm cân nhắc, dám nói KHÔNG với phần còn lại.
- Cho đi tài năng, tin vào Karma, nhưng đừng cân đo đong đếm.
Liên kết: 07-tra-cong-phan-doan · 09-lam-nhu-choi · 03-cuoc-choi-dai-han