03 — Tham gia những cuộc chơi dài hạn với những người có tầm nhìn dài hạn (tr. 52–55)
PHẦN I · Xây dựng sự thịnh vượng — về lãi kép (compounding) trong tài sản, quan hệ và danh tiếng
Câu hỏi mở đầu
Naval nói: “Mọi lợi ích ta nhận được trong cuộc đời, dù là tài sản, những mối quan hệ, hay kiến thức, đều đến dưới dạng lãi kép.” Vậy làm thế nào để một người biết liệu họ có đang kiếm được lãi kép hay không?
Lãi kép không chỉ áp dụng cho vốn
Lãi kép là một khái niệm rất có sức nặng. Lãi kép không chỉ áp dụng cho việc tích lũy vốn. Tích lũy vốn chỉ mới là khởi đầu của lãi kép.
Khái niệm tích lũy trong các mối quan hệ kinh doanh là rất quan trọng. Thử nhìn vào một số chức vị đứng đầu trong xã hội — chẳng hạn tại sao ai đó lại là giám đốc điều hành của một công ty đại chúng hay quản lý hàng tỷ đô la. Đó là vì mọi người tin tưởng họ. Họ nhận được sự tin tưởng nhờ các mối quan hệ họ đã xây dựng và công việc họ đã làm được tích lũy theo thời gian. Họ gắn bó với doanh nghiệp và cố gắng chứng tỏ (một cách rõ ràng và trách nhiệm) rằng mình là người có tính chính trực cao.
Sơ đồ (đọc dọc): “Mọi lợi ích ta nhận được trong cuộc đời, dù là tài sản, những mối quan hệ, hay kiến thức, đều đến dưới dạng lãi kép.” → Tham gia những cuộc chơi dài hạn.
Lãi kép của DANH TIẾNG
Lãi kép cũng có thể áp dụng với danh tiếng. Nếu danh tiếng của bạn tốt và bạn tiếp tục xây dựng nó trong nhiều thập kỷ, mọi người sẽ chú ý. Theo đúng nghĩa đen, danh tiếng của bạn cuối cùng sẽ có giá trị hàng nghìn, hàng vạn lần so với một người khác — người rất tài năng nhưng không duy trì được lãi kép của danh tiếng.
Lãi kép trong QUAN HỆ CÁ NHÂN
Điều này cũng đúng khi bạn làm việc với từng cá nhân. Nếu đã làm việc với ai đó trong năm hoặc mười năm mà vẫn thích làm việc với họ, rõ ràng là bạn tin tưởng họ và tự nhiên những khuyết điểm nhỏ cũng biến mất. Tất cả những cuộc đàm phán kinh doanh sẽ diễn ra vô cùng đơn giản vì các bạn tin tưởng lẫn nhau và biết cả hai sẽ thành công.
Ví dụ Elad Gil: Có một nhà đầu tư thiên thần ở Thung Lũng Silicon tên là Elad Gil, người Naval cực kỳ thích giao dịch cùng. Khi thương vụ hoàn thành, Elad sẽ không ngần ngại tìm cách đem lại cho Naval một phần lợi ích. Nếu dư ra một vài đồng ở đâu đó, anh ấy luôn làm tròn số tiền để có lợi cho Naval. Nếu phát sinh vài chi phí phải trả, anh ấy tự lấy tiền túi và không hề đề cập vấn đề đó với Naval. Vì anh ấy biết nhìn xa trông rộng và đối xử cực kỳ tử tế, nên Naval cũng thường chia sẻ các thương vụ với anh, cố gắng đưa anh vào các thương vụ của mình, và cố gắng hết sức để trả ơn anh. Lãi kép trong những mối quan hệ này là cực kỳ quý giá.
Tweet: “Ý định không quan trọng. Hành động mới là vấn đề. Đó là lý do tại sao việc trở nên có đạo đức thật khó khăn.”
Khi bạn tìm thấy đúng điều để làm và đúng người để hợp tác, hãy đầu tư vào đó thật sự nghiêm túc. Gắn bó với nó trong nhiều thập kỷ chính là cách giúp bạn kiếm được lợi ích lớn trong các mối quan hệ và tiền bạc của mình. Vì vậy, lãi kép rất quan trọng.
”99% nỗ lực đều là phí phạm”
Tweet: “99% nỗ lực đều là phí phạm.”
Hiển nhiên không có gì hoàn toàn lãng phí vì tất cả đều là những trải nghiệm học hỏi — bạn có thể học hỏi từ bất cứ điều gì. Nhưng ví dụ, khi bạn quay lại trường, 99% số bài thi học kỳ bạn đã trải qua, những quyển sách bạn đọc, những bài tập bạn làm và những điều bạn học được, chúng không thực sự được áp dụng.
- Bạn có thể đã đọc những cuốn sách địa lý và lịch sử mà giờ không bao giờ sử dụng lại.
- Bạn có thể đã từng học một ngôn ngữ mà giờ đây không còn dùng tới nữa.
- Bạn có thể đã từng nghiên cứu một nhánh toán học mà giờ đây hoàn toàn quên mất.
Rõ ràng chúng đều là những trải nghiệm học hỏi. Bạn đã thực sự học. Bạn học được giá trị của sự chăm chỉ, học được một vài thứ in sâu vào tâm trí và có đóng góp phần nào vào công việc bạn đang làm. Nhưng ít nhất khi nghĩ đến mục tiêu và định hướng trong cuộc sống, chỉ có 1% nỗ lực bạn bỏ ra thực sự được đến đáp.
Một ví dụ khác: tất cả những người bạn đã hẹn hò cho đến khi gặp được chồng hoặc vợ của mình. Đó là sự lãng phí thời gian xét theo khía cạnh mục tiêu. Không phải lãng phí theo luật số mũ, không phải lãng phí theo khía cạnh học tập, nhưng đó chắc chắn là lãng phí theo khía cạnh mục tiêu.
Naval nói điều này không phải để đưa ra một nhận xét bâng quơ rằng 99% cuộc đời bạn đã bị lãng phí và chỉ 1% là hữu ích. Ông nói điều này vì bạn nên suy nghĩ thấu đáo và nhận ra rằng, trong hầu hết mọi khía cạnh (các mối quan hệ, công việc, thậm chí cả trong học tập), điều bạn đang cố gắng làm là tìm ra thứ có thể dốc toàn lực để kiếm được lãi kép.
- Khi đang hẹn hò, ngay khi bạn biết mối quan hệ này sẽ không dẫn đến hôn nhân, có lẽ bạn nên bỏ qua nó.
- Khi đang học một thứ gì đó, chẳng hạn như lớp địa lý hoặc lịch sử, nếu nhận ra rằng mình sẽ không bao giờ sử dụng thông tin đó, hãy bỏ học. Thật là lãng phí thời gian. Và cũng là lãng phí năng lượng não bộ.
Ông không nói rằng đừng làm những thứ thuộc nhóm 99%, bởi vì rất khó để xác định nhóm 1% là gì. Điều ông muốn đề cập là khi bạn tìm thấy nhóm 1% — thứ mà bạn nên áp dụng nguyên tắc không lãng phí và đầu tư cả cuộc đời vào đó, đồng thời nó thực sự có ý nghĩa đối với bạn — hãy dốc toàn lực và quên những thứ không liên quan đi.
Sơ đồ: “Ý ĐỊNH KHÔNG QUAN TRỌNG. → HÀNH ĐỘNG MỚI LÀ VẤN ĐỀ.”
Câu để mình mang theo
- Lãi kép áp dụng cho: vốn · quan hệ · danh tiếng · kiến thức — không chỉ tiền.
- Danh tiếng duy trì hàng thập kỷ → giá trị gấp hàng nghìn/vạn lần người tài năng nhưng “reset” liên tục.
- “Ý định không quan trọng. Hành động mới là vấn đề.”
- Tìm ra nhóm 1% đáng dốc toàn lực (đúng việc + đúng người) → gắn bó nhiều thập kỷ; buông sớm nhóm 99% khi đã biết nó không dẫn tới đâu.
- Chơi cuộc chơi dài hạn, lặp lại với người chính trực, nhìn xa (như Elad Gil) → mọi giao dịch về sau nhẹ nhàng vì tin tưởng đã tích lũy.
Liên kết: 02-kien-thuc-chuyen-biet · 01-hieu-cach-tao-thinh-vuong · 04-ganh-vac-trach-nhiem