09 — Tìm công việc mang lại cảm giác làm như chơi (tr. 85–91)
PHẦN I · Xây dựng sự thịnh vượng — làm việc như nghệ thuật; nghỉ hưu = không hy sinh hiện tại
Ai cũng có thể tự làm chủ
Con người tiến hóa thành thợ săn và người hái lượm, nơi tất cả đều làm việc cho chính mình. Chỉ khi bắt đầu phát triển nông nghiệp, chúng ta mới trở nên phân cấp. Cách mạng công nghiệp & nhà máy khiến ta cực kỳ phân cấp (không ai sở hữu nổi cả nhà máy). Nhưng giờ đây, nhờ Internet, chúng ta đang quay trở lại thời đại mà ngày càng nhiều người có thể làm việc cho chính họ.
Naval: “Tôi thà là một doanh nhân thất bại còn hơn là một người chưa bao giờ thử. Bởi ngay cả một doanh nhân thất bại cũng có những kỹ năng để tự mình làm nên chuyện.”
Tweet: “Có gần 7 tỷ¹ người trên hành tinh này. Một ngày nào đó, tôi hy vọng rằng sẽ có gần 7 tỷ công ty.” ¹ Tính đến 2023, dân số thế giới đã hơn 8 tỷ.
Kiếm tiền là phương tiện, không phải đích
Naval học cách kiếm tiền vì đó là điều thiết yếu. Khi nó không còn là điều thiết yếu nữa, ông sẽ ngừng quan tâm đến nó. Với ông, công việc là một phương tiện để đạt được mục đích. Kiếm tiền là một phương tiện để đạt mục đích. Ông quan tâm đến giải quyết vấn đề nhiều hơn là kiếm tiền.
Bất kỳ mục tiêu cuối cùng nào cũng sẽ dẫn đến một mục tiêu khác, rồi mục tiêu khác nữa. Trong cuộc sống, chúng ta chỉ đang chơi các trò chơi: trò trường học → trò xã hội → trò tiền bạc → trò địa vị (những trò có tầm nhìn dài hơn). Tại một thời điểm, Naval tin tất cả chỉ là trò chơi — và một khi bạn hiểu thấu, kết quả sẽ không còn quan trọng nữa. Rồi bạn thấy mệt mỏi với các trò chơi → ông đang ở giai đoạn đó → chỉ đang sống theo từng khoảnh khắc.
Naval: “Tôi muốn thoát ra khỏi guồng quay khoái lạc.” (hedonic treadmill)
ĐỊNH NGHĨA NGHỈ HƯU (rất hay)
Điều bạn thực sự muốn là tự do — thoát khỏi các vấn đề tiền bạc.
Nghỉ hưu là khi bạn ngừng hy sinh ngày hôm nay cho một ngày mai trong trí tưởng tượng. Khi ngày hôm nay kết thúc một cách thật trọn vẹn, thì bạn đã thực sự nghỉ hưu.
3 cách để nghỉ hưu:
- Tiết kiệm đủ nhiều sao cho thu nhập thụ động (không cần bạn động tay) bù đắp mức chi tiêu.
- Giảm mức chi tiêu về không — bạn trở thành một thầy tu.
- Làm điều bạn yêu thích đến nỗi tiền bạc không còn quan trọng với bạn.
Làm việc như NGHỆ THUẬT
Tweet: “Dù trong lĩnh vực thương mại, khoa học hay chính trị — lịch sử đều sẽ lưu danh các nghệ sĩ.”
- Nghệ thuật là sự sáng tạo — bất cứ điều gì được thực hiện vì giá trị của chính nó, không có mục đích đằng sau. Yêu ai đó, tạo ra thứ gì đó, chơi đùa.
- Với Naval, thành lập doanh nghiệp cũng giống như chơi một trò chơi — ông tạo ra vì nó thú vị, ông say mê sản phẩm. Ông có thể tạo doanh nghiệp mới trong 3 tháng (gọi vốn, tập hợp đội, ra mắt) — kiếm tiền gần như chỉ là hiệu ứng phụ. Động lực đã chuyển từ định hướng-mục-tiêu sang định hướng-nghệ-thuật → và ông làm tốt hơn nhiều.
- Ngày nay ông bỏ qua các khoản đầu tư lớn nếu sản phẩm không thú vị.
”Làm việc” mà như chơi 16 tiếng/ngày → không ai cạnh tranh nổi
Naval luôn ở trạng thái “làm việc” — với người khác đó là công việc, với ông giống như đang chơi. Đó là lúc ông biết không ai có thể cạnh tranh với mình: “Vì tôi chỉ đang vui chơi, suốt mười sáu tiếng mỗi ngày. Nếu người khác muốn cạnh tranh, họ sẽ phải làm việc — và họ sẽ thua vì họ không thể làm việc 16 tiếng/ngày, 7 ngày/tuần.” → Đây chính là sức mạnh của kiến thức chuyên biệt: khi công việc với bạn là niềm vui.
Tiền không xấu, nhưng HAM MUỐN tiền thì có hại
- Tiền không phải gốc rễ mọi tội lỗi; tiền không xấu. Nhưng ham muốn tiền bạc thì xấu (về mặt xã hội, và có hại cho bạn).
- Ham muốn tiền có hại vì nó là một hố sâu không đáy — luôn chiếm giữ tâm trí bạn. Nếu bạn yêu tiền và kiếm được tiền, sẽ không bao giờ là đủ. Sai lầm khi nghĩ nó dừng ở một con số nào đó.
- Hình phạt cho ham muốn tiền đến cùng lúc với số tiền bạn kiếm được: kiếm được tiền → muốn nhiều hơn → trở nên hoang tưởng, sợ mất những gì đang có. “Không có bữa trưa nào miễn phí.”
- Cách tránh: giữ nguyên lối sống, hy vọng kiếm khoản lớn một lần (thay vì kiếm từng chút rồi liên tục nâng cấp lối sống) → bạn tiến xa hơn, tự do hơn.
Tự do là giá trị số một
Naval coi trọng tự do hơn mọi thứ khác — tất cả các loại tự do: tự do làm điều mình muốn, tự do thoát khỏi điều không muốn, tự do khỏi cảm xúc/thứ xáo trộn sự bình yên của mình.
Tweet: “Những người chiến thắng trong bất kỳ trò chơi nào đều là những người nghiện quá mức, đến nỗi họ vẫn tiếp tục chơi ngay cả khi lợi ích cận biên từ việc chiến thắng đã giảm xuống.”
Câu để mình mang theo
- Nghỉ hưu = ngừng hy sinh hôm nay cho một ngày mai tưởng tượng. Sống trọn vẹn hôm nay.
- Tìm công việc mà mình làm như chơi → người khác không cạnh tranh nổi (họ “làm việc”, mình “chơi”).
- Làm mọi thứ vì giá trị tự thân (như nghệ thuật) → tự nhiên tạo ra tác phẩm xuất sắc nhất.
- Tiền là phương tiện, không phải đích. Ham muốn tiền là hố sâu không đáy — giữ lối sống, coi trọng tự do.
Liên kết: 08-uu-tien-tap-trung · 10-may-man · 02-kien-thuc-chuyen-biet